Tng Thư Pht Hc

 

 

Ngũ Uẩn Ở Đâu?

» Minh Đức


Em hỏi tôi rằng: "Ngũ uẩn là ǵ ? Ngũ uẩn ở đâu ?".

Câu hỏi hay tuyệt, nhưng h́nh như em chưa hề có ư niệm ǵ về danh từ Phật học này. Em chỉ hỏi như người chưa biết ǵ về danh từ mới lạ này đối với em. Nhưng với người đă là Phật tử, đă học danh từ th́ đây là câu hỏi rất hóc búa, không dễ ǵ chấp nhận một câu trả lời đơn giản cạn cợt của danh từ. Bởi v́ người ta đă có sẳn rất nhiều khái niệm về từ ngữ này. Với những khái niệm triết học nhiều như rừng rậm , nên trả lời được là một điều khó thỏa măn người đặt câu hỏi. Chính bản thân tôi th́ cũng chỉ trả lời được cho em nghe ư nghĩa của từ ngữ ngũ uẩn là ǵ. Nhưng trả lời câu hỏi Ngũ uẩn ở đâu th́ không thể trả lời được. Tại v́ tôi chỉ là phàm phu. Một phàm phu th́ c̣n cái nhân luân hồi sanh tử trong lục đạo chúng sanh, c̣n là người hữu học mê lầm nhân quả, chưa thấy được thực tướng của nhân quả như các vị vô học A-La Hán và chư bồ tát. Chưa thấy thực tướng của ngũ uẩn th́ chưa thể biết thật sự "Ngũ uẩn giai không" như A-la-hán và bồ tát. Chỉ khi nào thực có quả vị như các vị A la hán và bồ tát thánh th́ mới biết ngũ uẩn ở đâu. Bởi vậy chưa là thánh vô học th́ cái học của ḿnh là vô thường hữu lậu luôn rơi rụng và thay đổi. Cái học hôm nay th́ ngày mai đă khác rồi. Cái mà ḿnh cho là đúng hôm nay th́ ngày mai lại thấy hối v́ không c̣n như vậy nữa. Những cái ǵ của ngày hôm qua th́ ngày nay đă không c̣n nữa, v́ vậy hữu học th́ hữu lậu, v́ rơi lọt mất mát theo vô thường. Chỉ có các bậc vô học đă có quả vị hiền thánh mới biết Ngũ uẩn ở đâu, v́ đă không c̣n mê lầm nhân quả. Phàm phu th́ phải theo ngũ uẩn duyên sanh mà lưu chuyển luân hồi theo nhân quả duyên sanh của ngũ uẩn. V́ vậy có thể hiểu ngũ uẩn là ǵ mà chẳng thể biết ngũ uẩn ở đâu. V́ có cái luân hồi tái sanh, nên phải biết nghiệp tái sanh là do ngũ uẩn duyên sanh mà có . Tin như vậy th́ tin nhân quả luân hồi nên phải gieo nhân và giữ nghiệp lành cho thân khẩu ư của ḿnh. Bởi v́ nghiệp lực như thế nào th́ ngũ uẫn biểu hiện như thế đó. V́ vậy tu là phát triển phúc tuệ để dẫn đạo cho nghiệp lành và nhiêu ích chúng sanh. Phát triển phúc tuệ là con đường phụng sự hạnh phúc của chúng sanh. Mà chúng sanh th́ có hợp thể của Ngũ uẩn của các sinh thể. Nếu là một con người th́ ai ai cũng có ngũ uần, nên mới gọi là một con người. V́ vậy chỉ có thể hiểu ngũ uẩn của biệt nghiệp của ḿnh. Cái ngũ uẩn của riêng ḿnh th́ ḿnh có thể hiểu v́ ḿnh sống với nó. Nhưng ngũ uẩn của cộng nghiệp và biệt nghiệp của người khác th́ ḿnh biết rất ít và nhiều ngộ nhận sai lầm. Mà cái nghiệp thức của ḿnh khi nào mất cái thân người này th́ lại tái sanh vào thân ngũ uẩn khác. Cách đời v́ cách ngũ uẩn tái sanh th́ khó mà nhớ biết được quá khứ, mặc dù chủng tử đă gieo từ trước vẫn c̣n, nhưng phàm phu th́ làm sao biết hết được. Tóm lại ḿnh chỉ có thể hiểu ngũ uẩn của ḿnh là ǵ khi đang hiện khởi cái nghiệp của thân , miệng và ư. Nhưng biết ngũ uẩn ở đâu th́ phải biết thực tướng của nhân quả th́ mới biết ngũ uẩn đi đâu và và về đâu. Nghe tăng thân Làng Mai ca hát rằng " Đă về , đă tới " th́ cũng hay như vậy, chứ thật sự chiếu kiến ngũ uẩn giai không th́ mới biết Ngũ uẩn ở đâu.

Bây giờ ḿnh chỉ có thể hiểu ngũ uẩn theo danh tự và ư nghĩa của nó biểu hiện trong thân tâm của ḿnh. Khi nào cái nhân luân hồi của ḿnh không gieo nửa, và đă ngộ nhâp được quả vị vô học của bốn bậc thánh th́ mới biết thật sự ngũ uẩn ở đâu.

Em và tôi cùng có cái thân người, v́ vậy ḿnh có cái thân là sắc. Sắc là vật chất. Vật chất này có tứ đại là bốn yếu tố lớn có khắp vũ trụ nên gọi là lớn : Địa đại, Thủy đại, Phong đại và Hỏa đại. Đây là nói đơn giản theo kinh sách ngày xưa, chứ theo khoa học bây giờ th́ sắc lại phân chia bằng danh từ của nhiều yếu tố khác. Ḿnh cứ hiểu đơn giản cho gọn là cái thân xương thịt này là sắc thân. Mà khoan chia sẻ thêm về vô biểu sắc của cái thân được biểu hiện trong kinh mạch và trong sắc diện. Cái sắc thân th́ có thọ cảm, v́ cái thân th́ phải xúc chạm với thế giới mà thân hiện hữu nên có cái thọ cảm, gọi đơn giản là "THỌ". Cái sự sống của con người th́ có tri giác chứ không phải vô t́nh như cát đá, cái tri giác này gọi là "Tưởng". Khi ḿnh xúc chạm th́ dĩ nhiên phải khởi tưởng để có cái khái niệm mà h́nh dung đối tượng tiếp xúc. Nhờ có tưởng mà ḿnh biết được cái tướng sai khác của các đối tượng khi tiếp xúc. Đă có Sắc , Thọ , Tưởng th́ phải có hành vi, hành vi của thân và của tinh thần gọi là "Hành". Tất cả những tác động đều đưa đến "Thức" phân biệt. Thức là chủ nhân của nhận thức phân biệt. Thức không thể rời thân và thọ, tưởng và hành mà có riêng. V́ vậy năm nhóm này là một "ḥa hợp chúng" gọi là chúng sanh, hay là một sinh thể. Ở cá thể th́ gọi là biệt nghiệp. Ở nhiều chúng sinh sống chung môi trường th́ gọi là cộng nghiệp. Tức là nghiệp riêng và nghiệp chung. Hai cái nghiệp riêng và chung này rất tương tác và tương duyên với nhau. Tương có nghĩa là có qua lại với nhau. Khi ḿnh sống chung trong cộng đồng th́ cái tâm thức của cộng đồng cũng ảnh hưởng lên tâm thức của ḿnh. V́ vậy thời đại luôn có ảnh hưởng lên cá nhân. Không thể nào có cá nhân không bị ảnh hưởng của thời đại là cộng nghiệp của đồng thể chúng sanh. Một sinh thể sống không thể rời lôi trường sống của cộng đồng thế giới . Nếu mặt trời có biến động của băo từ th́ cái sóng từ của mặt trời cũng ảnh hưởng lên các sinh vật và trái đất. Nếu mặt trời tắt mất th́ các sinh thể cũng phải theo đó mà tắt đi cái thân người này. Khi ngũ uẩn thọ tận th́ tan ră. Các duyên sẽ tùy theo nghiệp của thân ,miệng và ư theo duyên mà tái sanh luân hồi chứ không thể biến mất không c̣n ǵ. V́ vậy mối tương quan và tương duyên là vô tận. Theo kinh Phật dạy th́ thế giới này tan ră th́ theo thế giới khác mà tái sanh. Ngũ uẩn không bao giờ biến mất. V́ vậy biết ngũ uẩn của ḿnh ở đâu th́ chỉ biết cái thân , miệng ư của ḿnh trong hiện tại, c̣n đi đâu về đâu sau khi chết th́ không thể suy lường được khi c̣n là phàm phu. V́ vậy kinh dạy muốn biết tương lai th́ hảy nh́n cái nhân gieo trong hiện tại. Muốn biết quá khứ th́ hảy nh́n quả hiện tại, nhưng nhân quả thực sự trong hiện tại th́ phải có trí tuệ soi sáng nhân quả đương có mặt ngay bây giờ. Cái ngay bây giờ là nhân quả đồng thời. Nếu cái tâm thức của ḿnh như thế nào th́ ḿnh đang là như thế đó. Ḿnh chỉ nh́n thế giới và thân tâm của ḿnh bằng nhân quả hiện thời và đồng thời có mặt trong nhau. Nếu ḿnh khởi một niệm như thế nào th́ ḿnh sẽ có cái nhân và quả ngay nơi niệm khởi đó, v́ vậy hành giả khởi ư ăn trộm th́ cái quả ăn trộm đă có ngay trong cái đầu của người khởi niệm. Dù chưa có hành vi ăn trộm th́ đă có cái đầu của tên ăn trộm , dù không ai biết nhưng nhân quả đă có trong cái đầu th́ cái thức, cái hành vi, cái tư tưởng, cái cảm thọ và cái thân xác đă ươm cái giống ăn trộm rồi, cơ hội bên ngoài thích hạp th́ hành động và lời nói của kẻ ăn trộm sẽ biểu hiện cho mọi người biết ngay trong đời hôm nay. V́ vậy người Phật tử thường niệm giới và niệm Phật để định cái chánh niệm của ḿnh . Tùy theo pháp môn thực tập mà người ta có cái chánh niệm thích hạp với Pháp thực tâp. Thí dụ như niệm hơi thở, niệm thân bất tịnh, niêm hồng danh chư phật và bồ tát v.v...tùy theo pháp đang tu để phát triển phước trí của ḿnh. Có người th́ niệm bố thí, có người niệm giới, có người niệm chết, niệm thây ma.... cứ tùy theo bệnh của thân tâm mà có pháp thưc tập, theo thầy lành và thiện tri thức hướng dẫn theo kinh Phật. Thường giữ chánh niệm về Phật , về Pháp, về Tăng đó là cách duy tŕ cho tà niệm không sanh. Bởi v́ nhân quả là đồng thời trong đương niêm hiện tiền. Một niệm lành phát khởi th́ niềm vui phát khởi, vui theo Phật, vui nghe Pháp, vui cùng tăng thân. Đó là gieo trồng cho ngũ uẩn thanh tịnh. Bởi v́ ngũ uẩn phối hợp với nhau rất tinh cần thanh tịnh như một tăng thân th́ đang tự quy y tăng đó. Chúng sanh là một ḥa hợp chúng, ngũ uẩn của cá nhân th́ đó là tăng thân của cá nhân. Nhiều cá nhân ḥa hợp thanh tịnh với nhau theo giới luật của Phật chế ra th́ đó là thế gian Tăng bảo. Thế gian tam bảo hành tŕ nghiêm mật Phật pháp, th́ cũng chính là xuất thế gian tam bảo, nếu các thầy tỳ kheo lậu tận th́ chính là xuất thế gian ngay tại thế gian này. Chúng ta không thể bỏ thế gian tam bảo mà có được xuất thế gian tam bảo. Chúng ta cũng không thể bỏ ngũ uẩn mà có thể phát triển phước trí xuất thế gian... Phước trí của thế gian c̣n không có th́ làm ǵ có đựơc Phước trí của xuất thế gian.

Và́ hàng tóm lược về Ngũ uẩn, chắc chắn tôi và em cũng như mọi người , ai ai cũng đang sống với ngũ uẩn. Sắc là cái thân thịt xương này, c̣n Danh là cái tinh thần được gọi là Thọ,Tưởng, Hành và Thức. Có ai mà không biết năm cái yếu tố này đâu. Tất cả cái này đều là "Có" chứ không phải là không có . Cái ǵ là "có" th́ không thể trở thành không có. Nhưng cái ǵ "có" mà không thay đổi hay không ? Đă có th́ có vô thường biến đổi. V́ vậy nhân và quả mà khác thời th́ khác nhau chứ không giống nhau. Giống như quả xoài khi sống th́ xanh, khi chín th́ vàng. Như ngọn đèn cầy khi đầu hôm th́ khác với cuối hôm. Chúng vẫn là một , nhưng luôn là khác. Thế gian vùn vụt vô thường. Nên ngũ uẩn cũng vô thường. Biết ngũ uẩn ở đâu th́ chỉ biết cái ngũ uẩn bé nhỏ của một cái tôi. Nhưng không thể năm bắt được cái vô thường nên cũng không thể nào nói được là ngũ uẩn ở đâu. V́ vậy thương xót khổ ách mà ngũ uẩn thế gian của chúng sanh phải dính mắc. Đức Phật đă đưa ra Giới , Định, và Tuệ là con đường chuyển hóa và phát triển phước tuệ cho chúng sanh. V́ nán lại để lợi ích chúng sanh mà các vị Bồ tát không vào Niết Bàn. Cùng chịu khổ với chúng sanh nên bồ tát có Khổ thánh đế. Bồ tát không bao giờ khởi niệm từ bỏ chúng sanh để đi t́m tịch diệt cho riêng ḿnh. Nhưng ḿnh là chúng sanh mê mờ, nên dưới mắt ḿnh chỉ suy bụng ta ra bụng ngừơi , nên cái tâm thức mê mờ th́ chỉ thấy theo cái mê mờ của ḿnh mà thôi.

Người hữu học th́ chỉ biết theo cái học của ḿnh. Mà càng học th́ càng dốt. Học được cái này th́ mất cái kia, ví như bàn tay nắm cái này th́ không nắm đựợc cái khác. Học chử chổi th́ quên chử quét. Nhớ chử quét th́ quên chử chổi. Rốt cuộc th́ bụi vẫn c̣n đó không sạch được. Ḿnh tưởng rằng câu chuyện của ông dốt Bàn Đặc là chuyện không có thật, nhưng nh́n lại ḿnh th́ quả thật rơi rụng như vậy mà thôi. Khi quét th́ quên chổi, khi nhớ chổi th́ quên quét. V́ vậy phiên năo cứ c̣n đó. Cái học của ḿnh là hữu lậu, được cái này th́ mất cái kia....muốn t́m ngũ uẩn ở đâu thật không thể nào t́m được.

Tôi chỉ là phàm phu, xem kinh mà học nên chỉ có cái trí hữu lậu vô dụng mà thôi. Mong rằng em hảy t́m lại chính em để biết thật nghĩa của ngũ uẩn là ǵ, có quán chiếu được ngũ uẩn th́ mới vượt lên bờ trên, đến bờ kia, và lên bờ giải thoát khỏi khổ ách của trần gian này. Xin chia sẻ tạm như vậy. Em có hiểu ǵ không ? Nếu chưa yên ḷng th́ xin hỏi nửa vậy. Tôi chỉ nói đựơc cái ǵ tôi biết một cách nhỏ hẹp như tôi thôi. Chào nhé.

Minh-Đức

     
 

Trở lại

 
   
   
Ngày vào mạng: 01-12-2010  

Cùng tác giả

Xin gởi bài mới và ư kiến đóng góp về Tạng Thư Phật Học qua địa chỉ email:

tangthuphathoc@gmail.com